Tag Archives: Zonne-energie


Investeren in zonnepanelen op eigen dak: afweging van kosten en rendement

Je krijgt ze tegenwoordig bijna bij een pakje boter – zonnepanelen. Nou ja, aanbiedingen voor zonnepanelen dan. Inmiddels wordt er zo veel maar vooral ook, zo makkelijk over gesproken dat het een voor de hand liggende keuze lijkt te zijn. Slim en groen, toch?

Over dat tweede aspect valt natuurlijk niet te twisten – zelf je energie opwekken is een goed idee voor het milieu. Maar hoe goed is het eigenlijk voor je portemonnee, als je niet zondermeer in de buidel tast voor groene energie? Laten we daar even wat (zon) licht op werpen.

De vraag is simpelweg: Is dit een verantwoorde investering, in termen van kosten, risico’s en rendement.

Kosten

Het begint uiteraard bij de aanschaf. De prijzen zijn al een stuk lager dan eerder, maar je rijdt zomaar een tweedehands auto’tje voor de prijs van een gemiddeld pakket zonnepanelen. Hier kun je zelf nog wel wat in variëren – soort panelen, merk, garanties, omvormer, Chinees of Duits spul, installatie zelf doen of niet, etc.

Het is verstandig goed te kijken naar de verhouding tussen de kosten van de installatie en de panelen (en omvormer) zelf;  naarmate je minder panelen laat installeren wordt het relatief duurder. In een offerte voor mijn huis kwam dit al op bijna 20%, bij een pakket van 12 panelen.

Voor de panelen zelf geldt natuurlijk, het brengt minder op maar kost ook minder, maar de installatiekosten trekken de terugverdientijd wel op – vergelijkbaar met aandelen die met hoge commissie gekocht zijn. Het is verstandig om te kijken hoe lang je eigenlijk bezig bent om überhaupt de installatie kosten alleen al terug te verdienen.

Ander punt is het soort installatie. Schuinere daken zijn makkelijker; platte daken hebben montagesystemen nodig, en als het hoog is, en afhankelijk van de windsterkte in je regio, komt daar ook nog eens wat ballast bij om de zaak op zijn plaats te houden. Ter illustratie: Om 12 panelen op mijn platte dak  in Almere aan de grond te houden moest ik meer dan 1500 kilo ballast nemen – en Flevoland is dan nog een “middelmatige” regio qua windsterkte. Dat kostte 7% extra.

Opbrengsten, rendement, en andere halve waarheden

Waar de kosten zeer duidelijk te berekenen zijn, komt voor het berekenen van de opbrengsten nogal eens een Glazen Bol te voorschijn.

Opbrengst van de zonnepanelen

We krijgen de meeste “zekerheid” wat betreft de capaciteit en energie opbrengst van de panelen zelf. De panelen hebben een bepaald vermogen bij aanvang, en dat neemt elk jaar langzaam af, waarbij men garandeert dat er nog 80-85% over zal zijn na 25 jaar. Goed, de zon zal nog wel een tijdje schijnen, al is het klimaat niet meer wat het was, dus daar kunnen we wel op rekenen.

Waar je wel op moet letten is dat de berekening van de opbrengst overeenkomt met de exacte ligging. Hierbij gaat het om de windrichting – liggen de panelen op het zuiden of iets anders – en de hoek waaronder ze liggen (35-45 graden is ideaal). Daarnaast kan de specifieke situatie, in de vorm van schaduw van dakkapellen, lantaarns, schoorstenen of hoge bomen, de zaak ook (flink) verstoren. De betere leveranciers houden hier rekening mee in hun uitwerking, maar er zijn er genoeg die “van de heuvel af, met de wind mee” rekenen, zeker in “quick checks”. Er moet vermeld zijn hoe men precies tot een bepaald aantal kWh is gekomen. Als de panelen op het zuidoosten of -westen liggen (of verder nog), of een stuk platter dan 35 graden, gaat de opbrengst al significant omlaag (ongeveer 10%). De locatie binnen Nederland maakt ook uit voor het aantal zonneuren. Voor meer details kan ik de uitleg van Eco Pro in hun kenniscentrum op bespaarbazaar.nl aanraden.

Levensduur van omvormers

Dan heb je nog de omvormers. Er wordt rekening mee gehouden dat sommige merken (Chinees, maar ook Duits) 8 tot 12 jaar meegaan. Sommige merken geven tegen meerprijs nog wel een garantie tot 20 jaar. Maar je kunt hier dus maar beter rekening houden met de kosten van tenminste 2 of 3 omvormers, en eventueel de verlengde garantiekosten. Hier zit nog een addertje onder het gras – het is niet te zeggen hoeveel die omvormer gaat kosten over 10 of 20 jaar. In berekeningen wordt hooguit 1 vervanging gerekend, in 25 jaar tijd, en zonder correctie voor inflatie. Of dat je omvormer veel duurder is geworden omdat je installatie zwaar verouderd is en er nauwelijks passend materiaal voor te krijgen is :-).
In mijn offerte, voor 12 panelen, vormde de omvormer 15% van de kosten. En dat was dan nog een goedkoop “string” model; de geavanceerde omvormers met optimizers per paneel, zoals van SolarEdge, kosten een stuk meer (al gaan ze ook langer mee, zegt men).

BTW teruggave

Je kunt de BTW over de aanschaf van je zonnepanelen, inclusief installatie, terugkrijgen. Deze regeling is ook voor 2015 weer verlengd, gelukkig. Dit is een simpele zaak, aangezien het met zekerheid kan worden meegerekend in de initiële investeringskosten, zolang de regeling geldt uiteraard. Dit drukt de kosten flink natuurlijk. Maar zoals meestal met belastingvoordelen – dit zal wel weer eens ophouden.

Prijsontwikkeling van electriciteit

Veel leveranciers rekenen met stevig stijgende electriciteitsprijzen, maar dat komt natuurlijk regelrecht uit de Glazen Bol. Het is behoorlijk gokwerk. Ja, in het verleden stegen de prijzen. Maar als we bijvoorbeeld even naar de olieprijzen kijken – we dachten dat die strak omhoog zou gaan en nu is hij toch fors gedaald, wat niemand had verwacht. En de verwachting is dat het ook nog wel even zo blijft. In het kader van conservatieve aannames voor rendementsberekening kun je beter simpelweg de huidige prijs doortrekken, eventueel aangevuld met inflatie gebaseerd op een langjarig gemiddelde – zeg 2%.

De salderingsregeling en energiebelasting

Veruit het zwakste punt van de rendementsberekening is de salderingsregeling. Dit houdt in, als je electriciteit teruglevert aan het net, verrekent je energieleverancier dit met je verbruik. Oftewel, ook als je de energie die je zelf opwekt niet direct gebruikt, dan krijg je er toch wat voor.

De toekomst van deze regeling is echter allesbehalve zeker. Vooralsnog loopt hij door tot 2020, en dan is het voornemen om de zaak maar eens af te gaan bouwen. Of god weet wat voor leipe ingreep men voor of na die tijd doet – de politiek is gruwelijk onvoorspelbaar als het om energiebeleid gaat; subsidiepotjes, regelingen en belastingen komen en gaan.

Als de overheid hier de stekker uittrekt, verdien je stukken minder aan de stroom die je teruglevert – dan krijg je er alleen nog de kale stroomprijs voor, die veel lager ligt dan de Volle Mep (inclusief transportkosten en energiebelasting). In de verhouding 6 cent versus 23 cent, in die orde. Dan krijg je dus nog maar een kwart  van de eerdere opbrengst. Voor mensen die vooral ’s avonds thuis zijn is dat een hele slechte zaak; de terugverdientijd loopt daarmee drastisch op – tenzij je nog zo’n oude draaischijf meter hebt, die overdag gewoon achteruit kan lopen.

Als je nu panelen koopt, ga je ze hoogstwaarschijnlijk niet terugverdienen voor 2020. 5 jaar is vrijwel zeker te kort, tenzij electriciteitsprijzen als vuurpijlen omhoog schieten. De vraag is dan dus wat de overgangsregeling dan wordt – koffiedik kijken.

Het knelpunt is dat de overheid energiebelasting kwijtraakt op elke kWh die je zelf opwekt en gebruikt, en energiebelasting toelegt als de stroom wordt teruggeleverd. Daar gaat men zeker een stokje voor steken, en zorgen dat eigenaars van panelen net zo hard energiebelasting gaan betalen.

En dan zijn er nog netbeheerders, die niet blij worden van terugleverende particulieren want daar kan het grid niet tegen etc. In België is men al jaren bezig om een “netvergoeding” erdoor te krijgen, zodat je gaat meebetalen aan het electriciteitsnet. In 2013 mislukte dat, maar voor 2015 zijn er weer nieuwe plannen.

Zelfs als de salderingsregeling blijft bestaan, kunnen de kosten voor het hebben van zonnepanelen cq. terugleveren alsnog omhoog gaan dus.

Een voorbeeld van conservatieve berekening van terugverdientijd

Ik heb zelf meerdere offertes nagerekend – voor zover dat al mogelijk was, want niet alle leveranciers zijn even duidelijk in hun aannames – en constateerde dat de terugverdientijd aanzienlijk langer was als ik de variabelen wat realistischer nam.

Zo rekende een leverancier met 23 cent per kWh, maar ik betaal minder. Ze rekenden met 4% stijging, 2% leek me verstandiger. Dan nog een aanpassing van de opbrengst op basis van de ligging en hoek = 5% minder opbrengst, en voila – dat werd 12 jaar om het terug te verdienen. En dat is dan nog met salderingsregeling en zonder netvergoeding natuurlijk.

En andere zaken om even bij stil te staan

Er wordt met groot gemak geschreven over het terugverdienen, maar zelfs met de meest optimische berekeningen hebben we het over een behoorlijk aantal jaren. Stel dat je na 10 jaar eindelijk je zonnepanelen hebt terugverdiend, maar… je verhuist. Poef, weg winst. Tenzij je de panelen kunt meenemen, en op dezelfde wijze weer kunt gebruiken, uiteraard.

Je krijgt voorgespiegeld dat je “direct gaat besparen”, en absoluut gezien klopt dat, maar het komt er feitelijk op neer dat je 10 jaar bezig bent om het gat in je spaarrekening weer op te vullen. En daarna ga je pas werkelijk geld besparen, daarvoor heb je niets verdiend. Niet iedereen zal kunnen garanderen dat hij/zij over 10 jaar nog op dezelfde plek kan/wil/zal wonen.

En dan zijn er nog Lullige Zaken zoals schoonmaakkosten voor zonnepanelen. Op mijn dak zouden ze maar onder een hoek van 10 graden liggen, dan kan er best wat op blijven liggen (bladeren), en als ze dan vies worden en ik had een goedkopere string omvormer genomen, dan gaat de opbrengst omlaag en ai, ik kan mijn dak niet zo maar op, daar moet ik iemand voor inhuren. Dure grap. Als ik dat elk jaar moet doen… Ja, beetje vergezocht, maar toch.

Conclusie: Zeer lange termijn investering, veel onzekerheid, mogelijk zeer hoge winst

Iedereen is ondertussen zo gewend aan alle opgewekte taal over zonnepanelen, dat het een no brainer lijkt. Gooi ze op je dak en bam je bespaart gelijk.

Ja, als het allemaal meezit met de prijzen en belastingen, 15 tot 25 jaar lang, dan haal je je geld eruit en dan is de return on investment fors; ik kwam op iets van 25% na 15 jaar en 125% na 25 jaar. Dat is waar en dat is een stuk meer dan je op aandelen krijgt.

Als we echter de zaak even heel nuchter bekijken, en het vergelijken met aandelen, is het toch een nogal matig soort investering.

  • In plaats van kapitaal over meerdere zaken te spreiden zet je een groter bedrag op 1 ding.
  • Je betaalt een forse commissie (installatiekosten) op datgene wat daadwerkelijk rendement oplevert
  • De terugverdientijd is zeer lang
  • Het is (zeer) onzeker of de terugverdientijd, zoals nu berekend, ook inderdaad gehaald kan worden.
  • Er is een kans dat je de investering niet eens terugverdient.
  • Er is geen enkele mogelijkheid om er vanaf te komen.

In een hoop opzichten zijn de opbrengsten van aandelen ook onzeker, minder zeker dan dat de zon zal schijnen :-), maar, ik kan ze (bijna) altijd nog wel verkopen als het echt tegenvalt.

Met zonnepanelen gok je dat a) de electriciteitsprijzen stug omhoog gaan b) de overheid stug doorgaat jou geen of minder energiebelasting te laten betalen c) de overheid en netbeheerders jou niet gaan laten betalen voor investeringen in het net d) je niet voortijdig gaat verhuizen. En dat voor de komende 10 jaar.

Het mag geen verrassing zijn dat er op mijn dak dus nog geen panelen liggen. Laat mij maar lekker mijn hypotheek versneld aflossen… 🙂


Zonnepanelendelen van Zonnewijde Breda: Zonnig idee maar twijfelachtige investering

Via mijn energieleverancier Greenchoice kreeg ik recent informatie over een mogelijkheid om te investeren in een zonne-energie project, Zonnepanelendelen cq de ZonneWIJde in Breda.

Laat me om te beginnen duidelijk maken, ik ben groot voorstander van groene energie, ik vind dat Greenchoice heel goed bezig is met allerlei initiatieven op dat gebied, en elk zonnepaneel en windmolen vind ik een stap in de juiste richting.  Daarom was ik in eerste instantie ook wel in geinteresseerd in dit project.

Wat houdt het project in?

Vanuit een burgerinitiatief is een organisatie tot stand gekomen die een park met 6790 zonnepanelen wil bouwen in Breda.

Je kunt dit meefinancieren door een of meerdere “zonnepaneeldelen” te kopen, welke 25 euro kosten per stuk. Vervolgens krijg je een vergoeding ter hoogte van de opbrengst van de verkoop van de opgewekte stroom, 20 jaar lang, en na afloop krijg je je geld terug.

De financiële vertaling

Als je het informatie memorandum download en even goed leest zie je wat hier eigenlijk aangeboden wordt.

Het gaat hier om ongezekerde obligaties. Dit zijn obligaties waarbij de verstrekker met een ernstig gezicht en hand op het hart verklaart dat hij je terug zal betalen, maar dat er geen waardedragende zaken gekoppeld zijn aan de obligaties. Dat is dus al een minpunt.

Daar komt bij dat de obligaties achtergesteld zijn op de lening van de hoofdfinancier van het project (een duurzame bank). Dat wil zeggen dat als de zaak plat gaat, de bank eerst haar geld terugkrijgt, en dan indien mogelijk de obligatiehouders. Niet zo gek, ze betalen het grootste deel van het project. Vreemd is overigens dat in de gewone informatiebrochure gesteld wordt dat de duurzame bank 50% betaalt, terwijl in het memorandum staat dat de bank 65% zal betalen. Hmhm. Met 65% krijgt de bank wel duidelijk overwicht, zou ik zeggen. Oh, en verderop geeft de bank weer 48%. Gut, dat gaat lekker.

Vervolgens ben je in principe je geld twintig (20) jaar kwijt, want je kunt je zonnepaneeldeel niet makelijk terug of doorverkopen. Je mag het zonnepaneeldeel alleen terugverkopen aan Zonnewijde, als zij dat al toestaan, en daarbij wordt 2% van de waarde als administratiekosten in rekening gebracht. Ik stel me zo voor dat Zonnewijde er absoluut niet op zit te wachten, want tsja, hoe breng je zulke obligaties nog weer aan de man. Zonnepaneeltje eraf schroeven en op Marktplaats zetten?

En wat krijg je in die tijd? Nou, de zonnepanelen gaan stroom opwekken, die wordt verkocht aan Greenchoice, die betaalt daar iets voor, en dat krijg jij dan als rente op je obligatie. Als je klant bent van Greenchoice dan wordt het direct op je energierekening verrekend – als een korting.

Zelf stroom opwekken? Niet echt

Het vervelende van dit project vind ik dat sterk gesuggereerd wordt dat je “ook zonne-energie gaat opwekken”. Je kunt zelf zien “hoeveel stroom je zonnepaneeldelen opwekken”, schrijft men. Dit is tamelijk misleidend. Je wordt namelijk geen mede-eigenaar van dit zonnepanelen-park, je financieert het voor een deel en je krijgt daar een beetje geld voor terug. Het is echt anders dan het Winddelen project, waarbij je je inkoopt bij een cooperatie en medeeigenenaar wordt van een windmolen. Ook een twijfelachtig idee trouwens qua financiën, maar dat terzijde :-).

Voor wie dacht dat de opgewekte stroom direct van zijn verbruik bij Greenchoice afgehaald zou worden: Nee, daar is niet echt sprake van. Ook al verkoopt Zonnewijde de stroom aan Greenchoice, en ben jij klant bij Greenhoice: Nope. Je bent obligatiehouder bij Zonnewijde, en Zonnewijde verkoopt de stroom aan Greenchoice, en geeft jou daar de opbrengst van. Ze verrekenen het wel direct als je GC klant bent, dat wel, maar je krijgt nog steeds alleen de kale stroomprijs, die een stuk lager is dan de volledige prijs, vanwege toegevoegde kosten.

Beetje erg zonnig rendement

Nu worden nogal mooie rendementen voorgesteld bij de Zonnewijde: tot wel 6%!  Ja, maar dat is met de wind mee en van de berg af. Alleen als de stroomprijs lekker stijgt en jij nu meer voor je stroom betaalt  bij een andere leverancier en het park lekker veel produceert… maar als al je Greenchoice klant was, de stroomprijs daalt, of het park produceert minder stroom dan verwacht, dan is het rendement nog maar 2,4%.

Doen of niet?

Ik vind het nogal twijfelachtig. Het is veruit het beste om zelf zonnepanelen te hebben, omdat je dan de stroom direct zelf kunt gebruiken, of kunt salderen (hopelijk). Daarmee voorkom je dat je alle bijkomende kosten moet betalen. Zodra je energie ergens anders laat opwekken, met een wind- of zonnepanelendeel, krijg je alleen de opbrengst van die kale stroomprijs, terwijl je thuis verbruikt met die extra kosten, waardoor het percentueel niet erg opschiet – meer dan 50% van de stroom prijs is netbeheer en belastingen.

De combinatie van zeer lange looptijd, de moeilijkheid om er nog vanaf te kunnen komen, en grote onzekerheid – probeer maar eens te voorspellen wat de stroomprijzen en gerelateerd overheidsbeleid gaat doen, de komende 20 jaar – en onzekere en niet erg hoge opbrengsten maken dit een afrader in mijn ogen.

Als iemand nou met aandelen voor een vrij verhandelbaar fonds zou komen voor een groot aantal van dit soort parken, met een aardig rendement, dan zou ik het wel overwegen. Hmm. Ik zal nog eens goed gaan zoeken :-).